Siyah Sac: Kaliteler, Kalınlıklar, Ebatlar ve Güncel Fiyat Rehberi

Sıcak haddelenmiş yassı çelik ürün grubunun temel taşı olan siyah sac; endüstriyel konstrüksiyondan otomotive, makine imalatından boru ve profil üretimine kadar ağır sanayinin en stratejik ham maddelerindendir. Sürekli dökümle elde edilen slabların, çeliğin yeniden kristalleşme eşiğinin üzerindeki sıcaklıklarda (yaklaşık 1100°C – 1250°C) merdanelerden geçirilmesiyle şekillendirilir. Haddeleme esnasında çelik yüzeyinin açık atmosferdeki oksijenle reaksiyona girmesi sonucunda koyu gri-siyah tonlarında doğal bir demir oksit (tufal) tabakası oluşur. Malzemenin sanayide “siyah sac” olarak anılmasının nedeni bu koruyucu yüzey oksitlenmesidir.Doğru sac seçimi; imalatta kaynak çatlağı riskini önler, lazer-plazma kesim tezgâhlarında fire oranını minimuma çeker ve yapı statiğini güvenceye alır. İhtiyacınız olan sac levha ve konstrüksiyon ürünlerinde sertifikalı hammadde temini için bidemir.com ana sayfası üzerinden tüm ürün gruplarını inceleyebilir, detaylı teknik bilgi ve stok teyidi için doğrudan bidemir.com/iletisim sayfası üzerinden satış mühendisleriyle irtibata geçebilirsiniz.

Siyah Sacın Yapısal Karakteristiği ve İmalat Avantajları

Endüstriyel literatürde Hot Rolled (HR) olarak adlandırılan sıcak haddelenmiş saclar, soğuk haddelenmiş (DKP) saclara kıyasla kristal kafes gerilimleri minimize edilmiş bir iç yapıya sahiptir. Bu özellik malzemeye üstün süneklik, darbe tokluğu ve yüksek büküm kabiliyeti kazandırır.

  • Mükemmel Kaynak Tutuculuğu: Karbon eşdeğerinin (CEV) optimize edilmiş olması; gazaltı (MIG/MAG), TIG, tozaltı ve elektrot ark kaynaklarında mikro çatlak veya gözenek oluşumunu engeller.
  • Mekanik Şekillendirme Kabiliyeti: CNC abkant preslerde radyus çatlağı vermeksizin bükülebilir; derin çekme ve presleme operasyonlarına yüksek uyum sağlar.
  • İnce Kalınlıktan Ağır Plakaya: 1,50 mm’den başlayarak 100 mm ve üzeri levha kalınlıklarına kadar geniş üretim çeşitliliği sunar.
  • Ekonomik Üretim: Asitleme veya soğuk ezme gibi ikincil yüzey proseslerine tabi tutulmadığından ton başına birim maliyeti oldukça düşüktür.

Siyah Sac Kalite Standartları ve Mekanik Özellikleri

Çeliğin dayanım limitleri, kimyasal bileşeni ve tokluğu uluslararası normlarla belirlenir. Türkiye ve Avrupa pazarında temel referans EN 10025-2 normudur; piyasada halen yaygın biçimde eski Alman DIN 17100 ve Erdemir kalite kodları da kullanılır.

1. S235JR (Eski DIN: ST37-2 / Erdemir: 3237 – 4237)

Piyasada en yüksek işlem hacmine sahip standart yapı çeliğidir. Hafif çelik yapılar, bina bağlantı sacları, ferforje elemanları, çatı aşıkları ve standart tarım makineleri şasilerinde birincil tercihtir.

  • Akma Mukavemeti: Min. 235 N/mm²
  • Çekme Dayanımı: 360 – 510 N/mm²
  • Karakteristik: Kusursuz işlenebilirlik ve ekonomik birim fiyat.

2. S275JR (Eski DIN: ST44-2 / Erdemir: 3244)

S235’e kıyasla yaklaşık %17 daha yüksek akma sınırı sunar. Dinamik yük altında çalışan köprü ayakları, treyler şasileri, endüstriyel vinç yolları ile bidemir.com portföyündeki ağır yapı profillerinin ham maddesi olarak değerlendirilir.

  • Akma Mukavemeti: Min. 275 N/mm²
  • Çekme Dayanımı: 410 – 560 N/mm²

3. S355J2 / S355JR (Eski DIN: ST52-3 / Erdemir: 3252 – 6052)

Ağır sanayinin mukavemet standardıdır. Özellikle “J2” rumuzu, malzemenin -20°C sıcaklıkta dahi 27 Joule darbe enerjisi tokluğunu muhafaza ettiğini garanti eder. Yüksek katlı binaların kolon birleşim düğüm levhalarında, rüzgâr türbin kulelerinde ve iş makinelerinin bom-kepçe aksamlarında zorunludur.

  • Akma Mukavemeti: Min. 355 N/mm²
  • Çekme Dayanımı: 470 – 630 N/mm²

4. Basınçlı Kap ve Kazan Sacları (P265GH, P295GH, P355GH – EN 10028)

Yüksek sıcaklık ve yüksek iç basınca maruz kalan endüstriyel buhar kazanları, otoklavlar, akaryakıt depolama tankları ve boru hattı bağlantı flanşlarında kullanılır. Kimyasal bileşiminde gaz boşlukları bulunmayan sakinleştirilmiş çeliklerdir.

Standart Ebatlar, Kalınlık Aralıkları ve Ağırlık Hesabı

Karbon çeliğinde teorik özgül kütle 7,85 kg/dm³ olarak esas alınır. Bir sac plakanın ağırlık hesabı şu formülle hesaplanır:

Ağırlık (kg) = Kalınlık (mm) × En (m) × Boy (m) × 7,85

Fabrika çıkışlı rulo saclar genellikle 1000 mm, 1200 mm, 1250 mm ve 1500 mm enlerinde üretilirken, boy kesim paket levhalarda piyasa standardı ebatlar şunlardır:

  • 1000 x 2000 mm
  • 1250 x 2500 mm
  • 1500 x 3000 mm
  • 1500 x 6000 mm
  • 2000 x 6000 mm / 2000 x 12000 mm (Gemi inşası ve ağır platformlar)
Kalınlık (mm) m² Ağırlığı (kg) 1000 × 2000 mm (kg) 1250 × 2500 mm (kg) 1500 × 3000 mm (kg)
1,50 11,78 23,55 36,80 53,00
2,00 15,70 31,40 49,06 70,65
3,00 23,55 47,10 73,60 106,00
4,00 31,40 62,80 98,13 141,30
5,00 39,25 78,50 122,66 176,63
6,00 47,10 94,20 147,20 211,95
8,00 62,80 125,60 196,25 282,60
10,00 78,50 157,00 245,31 353,25
12,00 94,20 188,40 294,38 423,90
15,00 117,75 235,50 368,00 529,88
20,00 157,00 314,00 490,63 706,50
25,00 196,25 392,50 613,28 883,13
30,00 235,50 471,00 736,00 1060,00

Projenize özel rulo açma, boy kesme ve plaka ebatlandırma opsiyonları için bidemir.com üzerinden güncel kesim kapasitelerini sorgulayabilirsiniz.

Siyah Sac Fiyatlandırma Mekanizması ve Maliyeti Belirleyen Faktörler

Demir çelik sektöründe siyah sac fiyatları anlık hammadde, enerji ve döviz kurlarına göre dinamik olarak güncellenir. Toptan satışlarda fiyatlar USD/Ton bazında belirlenirken perakende ve parça satışlarda TL/kg veya Plaka Fiyatı esas alınır.

  1. Hurda ve Cevher Paritesi: Yüksek fırınların tükettiği demir cevheri ile ark ocaklarında ergitilen ağır ergitme hurdası (HMS 1/2) fiyatları temel maliyet tabanını belirler.
  2. Kalite Farkı (Alaşım Primleri): Standart S235JR taban fiyat üzerinden işlem görürken; kükürt, fosfor oranları düşük ve tokluğu artırılmış S355 kalitelerinde ton başına alaşım ekstrası yansıtılır.
  3. Kalınlık Ekstraları: 1,50 mm – 2,00 mm arası ince sıcak haddelenmiş saclar, hadde merdanelerinde daha fazla pasoya ve hassas soğutmaya ihtiyaç duyduğu için 4 mm – 10 mm arası standart kalınlıklara nazaran daha yüksek üretim maliyetine sahiptir. Benzer şekilde 40 mm üzerindeki kalın plakalar da ek döküm hassasiyeti gerektirir.
  4. Ebat ve Dilme İşçiliği: Standart 1500×6000 mm plaka haricindeki özel ebat boy kesimler ve rulo dilme işlemleri fire ve işçilik farkı doğurur.

Siyah Sac ile DKP Sac Arasındaki Karşılaştırma

Tasarımcıların sıklıkla ikilemde kaldığı sıcak haddelenmiş siyah sac ile soğuk haddelenmiş DKP sac arasındaki temel ayrımlar şunlardır:

  • Yüzey ve Görünüm: Siyah sac tufalli ve mat gridir; DKP sac ise asitle temizlenip soğuk haddelendiği için pürüzsüz, açık gri ve yağlı metalik bir yüzeye sahiptir.
  • Tolerans Hassasiyeti: DKP sac mikron düzeyinde kalınlık hassasiyetine sahipken, siyah sacda DIN EN 10051 standartlarına uygun hadde toleransları mevcuttur.
  • Boya Uyumu: DKP doğrudan elektrostatik toz boyaya uygundur. Siyah sacın fırın veya astar boya öncesinde kumlama (SA 2.5) işleminden geçirilmesi gerekir.
  • Kalınlık Limiti: DKP sac nadiren 2,50 – 3,00 mm üzerine çıkar; siyah sac ise 100 mm kalınlığa kadar rahatlıkla temin edilir.

Doğru Malzeme Seçimi İçin Mühendislik Kriterleri

Şantiye veya atölye aşamasında sürpriz maliyetlerle karşılaşmamak adına sipariş öncesinde şu adımlara dikkat edilmelidir:

  • Statik Hesap ve Akma Gerilmesi: Dinamik ve titreşimli yükler altındaki şasilerde S235 yerine doğrudan S355J2 kalite tercih edilerek kesit kalınlığı inceltilebilir, bu da toplam yapı ağırlığında tasarruf sağlar.
  • Lazer ve Plazma Yerleşim Optimizasyonu (Nesting): Parça geometrilerinize en uygun plaka ölçüsünü seçerek kenar firelerini %5 seviyesinin altına çekebilirsiniz.
  • Test ve Analiz Sertifikası: Satın alınan partinin kimyasal ve mekanik değerlerini doğrulayan EN 10204 3.1 Üretici Test Sertifikası mutlaka tedarikçiden istenmelidir.

İhtiyaç duyduğunuz tüm kalınlık ve ebatlarda birinci sınıf sertifikalı siyah sac çeşitleri, şeffaf fiyatlandırma ve hızlı sevkiyat güvencesi için bidemir.com web sitemizi ziyaret edebilir; projenize özel toplu sipariş teklifleri için bidemir.com/iletisim kanallarımızdan bize ulaşabilirsiniz.